panel 2

Onlinestatistieken

Deze rubriek bevat statistische gegevens die niet in gedrukte vorm verschijnen, maar ook aanvullingen op bestaande statistische gegevens.

Tewerkstelling met dienstencheques.

Laatste update: 07 Maart 2019

De multifunctionele aangifte (DmfA) bevat informatie over werkgevers die in het dienstenchequesysteem personeel tewerkstellen. Hierna vindt U enige statistische informatie hieromtrent.

Over de dienstencheque

De dienstencheque streeft naar de bevordering van buurtdiensten en -banen. Het creëren van arbeidsplaatsen en het bestrijden van zwartwerk zijn de doelstellingen.

De dienstencheque maakt het voor particulieren (‘gebruikers’) die hun woonplaats in België hebben mogelijk beroep te doen op werknemers die ter beschikking worden gesteld door een erkende onderneming. In ruil voor de gepresteerde activiteit ontvangt de werknemer een dienstencheque die hij aan zijn werkgever (de erkende onderneming) bezorgt. De werknemer ontvangt van zijn werkgever een loon. De erkende ondernemingen onderscheiden zich op dit vlak niet van andere werkgevers: als arbeider krijgt de werknemer een loon in functie van de gepresteerde uren (in principe overeenkomend met de ingeleverde dienstencheques); een bediendestatuut is ook mogelijk (alhoewel dit een uitzondering blijft) en dan krijgt hij een maandloon.

Dienstencheques kunnen alleen gebruikt worden voor hulp van huishoudelijke aard. 
Hieronder wordt begrepen:

  • activiteiten bij de gebruiker thuis: schoonmaken van de woning met inbegrip van de ramen, wassen en strijken, kleine occasionele naaiwerken en het bereiden van maaltijden;
  • activiteiten buiten het huis van de gebruiker: boodschappen doen, begeleid vervoer van personen met beperkte mobiliteit en strijken met inbegrip van kleine occasionele verstelwerken.

De ondernemingen die kunnen toetreden tot het dienstenchequesysteem zijn zowel schoonmaak- en interim-bedrijven als vzw's, ziekenfondsen, PWA's (Plaatselijke Werkgelegenheidsagentschappen), OCMW's (Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn), ondernemingen met een sociaal doel en zelfstandige werkgevers die arbeiders aanwerven.

Voor de uitvoering van de door gebruikers gevraagde prestaties neemt de erkende onderneming werknemers in dienst. In principe komt iedereen in aanmerking voor een tewerkstelling in het kader van de dienstencheques. Ingeschreven zijn als werkzoekende is niet noodzakelijk.

Gegevens over de dienstencheque beschikbaar bij de RSZ

Niettegenstaande het systeem van de dienstencheques al langer bestaat, is er pas vanaf het derde kwartaal van 2004 in de multifunctionele aangifte een code voorzien om aan te duiden of bepaalde arbeidsprestaties betaald werden met dienstencheques. Daarvóór was er enkel de mogelijkheid om een zicht te krijgen op deze vorm van tewerkstelling wanneer erkende interimkantoren personeel tewerkstelden in het kader van het dienstenchequesysteem.

De algemene spelregels voor het invullen van de DmfA-aangiften bepalen dat voor elke tewerkstelling van een werknemer een tewerkstellingslijn gecreëerd wordt. Zolang aan de modaliteiten van deze tewerkstelling niets wijzigt, blijft het bij deze ene tewerkstellingslijn. Voor een werknemer die door een dienstenchequebedrijf tewerkgesteld wordt bij een derde (de ‘gebruiker’) en waarvoor die gebruiker betaalt met dienstencheques, wordt dus een tewerkstellingslijn gecreëerd waarbij een specifieke code wordt ingegeven voor de wijze van betaling voor deze dienstenchequetewerkstelling. De spelregels eisen dat als deze tewerkstelling stopt er een uitdienstdatum wordt ingevuld en de tewerkstellingslijn wordt afgesloten. Gaat diezelfde werknemer een paar dagen later terug aan de slag bij dezelfde gebruiker (of bij een andere), dan wordt er opnieuw een tewerkstellingslijn aangemaakt met een nieuwe indienstdatum, enz… Ook als de wijze van betaling wijzigt moet er een nieuwe tewerkstellingslijn gecreëerd worden.

Op deze wijze is het in theorie mogelijk om vrij gedetailleerde informatie te verwerven omtrent het gebruik van dienstencheques.

Statistieken

We presenteren hier een aantal algemene statistieken over bij de RSZ aangegeven tewerkstellingen via dienstencheques.

Door de fusie met DIBISS, is de RSZ vanaf 1 januari 2017 ook bevoegd voor de inning van bijdragen van de lokale besturen. De waarnemingssfeer van de RSZ-statistieken wordt zo uitgebreid met de werknemers van de plaatselijke en provinciale overheden en omvat nu meer dan 99% van de loontrekkende tewerkstelling in België.

De uitbreiding van de waarnemingssfeer beperkt zich niet tot de gegevens vanaf het eerste kwartaal 2017. In de tijdreeksen worden ook voor de voorafgaande kwartalen de gegevens van de lokale besturen opgenomen.

Sommige instanties hebben in functie van hun specifieke opdracht gegevens nodig die volgens specifieke regels moeten verzameld worden Omdat deze tot en met het vierde kwartaal 2014 de enige basis waren om statistieken omtrent dienstenchequetewerkstelling op te maken, waren de gepubliceerde gegevens, ook al volgden ze zoveel mogelijk de algemene regels van de andere RSZ-statistieken (onder meer wat betreft de uitsluitingsregels - zie ook de inleiding bij de loontrekkende tewerkstelling) eerder van administratieve aard.

Sinds 2015 zijn de gegevens met betrekking tot de dienstencheques geïntegreerd in de statistische basisbestanden. Dit heeft tot gevolg dat wat de statistieken betreft nu volledig en consequent de statistische regels van de RSZ-statistieken gevolgd worden (ook hiervoor verwijzen we naar de brochure loontrekkende tewerkstelling).

Er is dus een tijdsbreuk ontstaan in de statistieken. We hebben de gelegenheid te baat genomen om de statistieken te herwerken, rekening houdende met de opmerkingen van de gebruikers. We presenteren de gegevens nog steeds onder vorm van tijdreeksen maar volgens andere verdelingscriteria. Zo zijn er bepaalde variabelen vervangen door andere en kunnen we nu ook (vanaf het tweede kwartaal 2014) een zicht bieden op de effectieve plaats van tewerkstelling van de dienstenchequewerknemers (de vestigingseenheid van het bedrijf van waaruit de dienstenchequewerknemer naar de klant uitgezonden wordt, niet de plaats waar de prestatie effectief uitgevoerd wordt dus). De gegevens voor de vier kwartalen 2014 zijn hernomen volgens de nieuwe regels en geven aldus een beeld van de afwijking met wat eerder werd gepubliceerd.

De ontlading van de gegevens gebeurt op hetzelfde moment als de andere kwartaalstatistieken (m.u.v. de snelle ramingen en de tijdreeksen van de bijdrageverminderingen).

De variabelen

De begrippen worden hieronder kort omschreven: de brochure Loontrekkende tewerkstelling bevat in haar inleidende tekst een zeer goed overzicht van de gebruikte regels voor het afbakenen van alle hieronder staande begrippen.

De werkgever

De werkgever is in deze context elke werkgever die op zijn kwartaalaangifte (de multifunctionele aangifte) voor zijn arbeiders het specifieke werkgeverskengetal bestemd voor de dienstencheque-ondernemingen gebruikt en/of tewerkstellingslijnen opgeeft waarvan de betalingswijze aangeeft dat deze arbeid betaald is geworden met dienstencheques. De identificatiesleutel is het KBO-nummer (of het RSZ-stamnummer indien geen KBO-nummer bekend is).

Opmerking: de particulier die gebruik maakt van de diensten van werknemers in het kader van het systeem van de dienstencheques zijn bij de RSZ niet bekend. Er zijn dan ook geen statistische gegevens bekend.

De arbeidsplaats

Met arbeidsplaats (tewerkstelling op het einde van het kwartaal) wordt de combinatie werkgever-werknemer bedoeld, dus de “betrekking” die de werknemer uitoefent.

De tewerkgestelde werknemer 

De definiëring van de tewerkgestelde werknemer (tewerkgesteld op het einde van het kwartaal) volgt sinds 2015 volledig de regels van de andere statistieken (vroeger was dit elke natuurlijke persoon waarvoor er op de kwartaalaangifte ten minste één tewerkstellingslijn bestond met als betalingswijze dienstencheques).

Het voltijdsequivalent (VTE)

Er zijn verder nog gegevens beschikbaar over het aantal voltijdsequivalenten. Het betreft hier terug het VTE zoals het berekend wordt voor de statistische brochures. Het is dus de som van de normaal bezoldigde periodes en de periodes van jaarlijkse vakantie voor de arbeiders (voor de bedienden worden de vakantieperioden geïntegreerd in het gewone loon en dus niet apart aangegeven op de kwartaalaangifte).

De Criteria

Dagloonklasse

Tot 2014 werden de  loonmassa's als variabele opgenomen. Sinds 2015 zijn die vervangen door de dagloonklassen als criterium.

Geografische criteria

  • Het gewest van de woonplaats is de officiële woonplaats (domicilie) van de werknemer op de laatste dag van het betrokken kwartaal.
  • Het gewest van tewerkstelling is het gewest van de vestiging van de onderneming waar (of van waaruit) de werknemer is tewerkgesteld ([1]). Dit criterium volgt de regels van de statistiek naar de plaats van tewerkstelling. Er gelden dezelfde methodologische opmerkingen en deze tabel (tabel 1) wordt dan ook maar twee keer per jaar geactualiseerd: op hetzelfde moment als de gedecentraliseerde statistiek (en dus ook enkel voor het tweede en het vierde kwartaal).

Dimensieklasse

Dit is de klassieke indeling van de werkgevers naar grootte van de onderneming in functie van het aantal tewerkgestelde werknemers (op niveau van de onderneming – niet de vestiging, en niet enkel de dienstenchequewerknemers) tijdens het betrokken kwartaal.

Activiteitstak

Dit volgt eveneens de klassieke indeling volgens de NACE-Bel-indeling. Doordat de dienstencheque-activiteiten zich beperken tot een aantal specifieke sectoren werd een ietwat andere en gereduceerde indeling gehanteerd. Het feit dat er ook “andere” activiteiten voorkomen, heeft hoofdzakelijk te maken met het feit dat voor elke werkgever slechts één NACE-Bel-code (de belangrijkste) wordt opgenomen in de statistieken. Het is dus niet de activiteit die de werknemer in het bedrijf uitoefent, maar de belangrijkste activiteit van de werkgever als onderneming.

Type arbeidsprestatie

Ook dit is de klassieke indeling in graad van tewerkstelling (voltijds en deeltijdsklassen) zoals die in alle statistieken gehanteerd wordt.

Statistieken

 

tijdreeksen Dienstenchequetewerkstelling

 

 

Gearchiveerde statistieken tot en met 2014

 




([1]) Ter herinnering: het gewest van de gebruiker van de dienstencheques is in de RSZ-gegevens niet beschikbaar.

^ Back to Top